Χαρμάνι Βιβλίων ν.3 – Άκου Ανθρωπάκο!, Βίλχελμ Ράιχ

Ένα από τα βιβλία που είχα ακούσει πολύ και είχα βάλει στη λίστα με τα «to read» λογοτεχνικά έργα, ήταν το «Άκου Ανθρωπάκο!» του Βίλχελμ Ράιχ. Μάλιστα, το είχα συναντήσει και σε πολλές λίστες, από αυτές που προτείνουν βιβλία που οφείλεις να διαβάσεις μέχρι την τάδε ή δείνα χρονική στιγμή και ηλικία, με δεκάδες άτομα να το προτείνουν σε σχόλια που ακολουθούσαν την προτεινόμενη λίστα, σε περίπτωση που δεν ήταν συμπεριλαμβανόμενο. Τους τελευταίους μήνες το έβρισκα και συνεχώς μπροστά μου, σε όποιο βιβλιοπωλείο και αν πήγαινα, σε όποιο πάγκο και αν χάζευα, ήταν πάντα εκεί, πάνω πάνω, σε μια από τις κεντρικές στοίβες.

Όταν το είδα μέχρι και στο βιβλιοπωλείο του σταθμού Κηφισού αποφάσισα να βάλω στη άκρη ό, τι είχα ξεκινήσει να διαβάζω, και να αρχίσω αυτό. Τελικά, μέσα σε λίγες ώρες το είχα τελειώσει και χάζευα ξανά την εικονογράφησή του.

Ας τα πάρουμε όμως λιγάκι από την αρχή. Ο συγγραφέας του έργου, ο Βίλχελμ Ράιχ (Wilhelm Reich, 24 Μαρτίου 1897 – 3 Νοεμβρίου 1957), ήταν Αυστριακός ψυχαναλυτής,  μαθητής του Φρόιντ, ενώ κατατάσσεται στους πιο ριζοσπάστες και αμφισβητούμενους επιστήμονες της εποχής του. Κατά την προσπάθειά του να αμφισβητήσει και να ασκήσει κριτική στον τρόπο σκέψης που επικρατεί, καθώς και στο εγχείρημά του να ανατρέψει θεμελιώδεις επιστημονικές αντιλήψεις, είχε πλήθος κόσμου στο πλευρό του αλλά και άλλους τόσους απέναντί του. Εκείνος, ωστόσο, συνέχιζε να υποστηρίζει επίμονα τις θέσεις του, γεγονός που του κόστισε έως ένα βαθμό την επιστημονική του υπόληψη, αλλά και τον ανάγκασε να μετακινηθεί αρκετά, αφού επέφερε διώξεις. Από το 1928 έως το 1933 διετέλεσε μέλος του Κομμουνιστικού κόμματος της Γερμανίας, με το οποίο τελικά ήρθε σε ρήξη λόγω των θεωριών και των απόψεών του. Τελικά, το Κομμουνιστικό Κόμμα τον διέγραψε και κήρυξε τα έργα του «αντεπαναστατικά». Με την άνοδο του Χίτλερ στην εξουσία, το ναζιστικό καθεστώς τον κυνήγησε και τα βιβλία του λογοκρίθηκαν και ρίχτηκαν στην πυρά. Το 1954 ο Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων χαρακτήρισε τον Ράιχ απατεώνα για τις θεωρίες του και τον κατηγόρησε για τσαρλατανισμό. Εκείνος απάντησε με ένα υπόμνημα προς τον αρμόδιο δικαστή, στο οποίο ανέφερε πως αποφάσισε να μην παραβρεθεί στη δίκη, διότι θεωρούσε ότι τα δικαστήρια δεν ήταν σε θέση να κρίνουν επιστημονικά ζητήματα. Τελικά, κρίθηκε ένοχος το 1956 για περιφρόνηση του δικαστηρίου, και καταδικάστηκε σε δυο χρόνια φυλάκισης, ενώ πολλά έντυπά του καταστράφηκαν ξανά. Το 1957 πέθανε μέσα στο κελί του από καρδιακή προσβολή.

Ας προχωρήσουμε τώρα στο βιβλίο του «Άκου Ανθρωπάκο!»: «Ο μεγάλος άνθρωπος ξέρει πότε και με ποιον τρόπο είναι μικρός. Ο Ανθρωπάκος δεν γνωρίζει ότι είναι μικρός και φοβάται να το μάθει», διαβάζουμε μέσα στις σελίδες του. Ουσιαστικά όλο το κείμενο είναι μια κριτική, μια προσπάθεια αφύπνισης του μέσου παθητικού ανθρώπου και της μικρότητας που χαρακτηρίζει τις πράξεις και τις αποφάσεις του. Του Ανθρωπάκου που φοβάται να σταθεί στο ύψος του, που σκύβει το κεφάλι πειθήνια σε κάθε διαταγή, δίχως να μπαίνει στον κόπο να φιλτράρει την ορθότητά της, ενώ φοβάται απελπιστικά τις ευθύνες, και τελικά τρέμει μην πιάσει πολλή ελευθερία στα χέρια του, αφού δεν έχει την παραμικρή ιδέα πώς να την διαχειριστεί. Ο Ανθρωπάκος που θα καταχραστεί την όποια εξουσία αποκτήσει, που δεν έχει αναλογιστεί ποτέ τα λάθη και τα σωστά του σε μια προσπάθεια αυτοκριτικής, που δεν κοιτάει πέρα από τον στενό μικρόκοσμό του, που δεν έχει μεγάλα όνειρα, που δεν, που δεν, που δεν. Όλο το κείμενο είναι γραμμένο σε β’ ενικό πρόσωπο, απευθύνεται σε ένα «εσύ» και ξεχειλίζει από την πικρία και την απογοήτευση του συγγραφέα, σε λόγο έντονο, απογοητευμένο, οργισμένο. Ένα συνονθύλευμα στεναχώριας και δυσαρέσκειας του Βίλχελμ Ράιχ από τους Ανθρωπάκους που συναντά και συναναστρέφεται καθημερινά, με μια νότα ελπίδας για την δύναμη που έχουν μέσα τους να βελτιωθούν και να αλλάξουν, συνειδητοποιώντας την μικρότητα της σκέψης τους και αναζητώντας την καλλιέργεια και την παιδεία.

Αξίζει να αναφερθώ και στην εικονογράφηση που συνοδεύει το κείμενο, τουλάχιστον στην έκδοση που το αγόρασα (εκδόσεις Αργοναύτης), η οποία συνάδει με το γενικό πνεύμα του έργου και βοηθάει περαιτέρω στην ανάγνωσή του.

Κλείνοντας, παραθέτω ένα  αποσπάσματα του βιβλίου που αντικατοπτρίζει τις απόψεις του συγγραφέα:

«Σ’ άκουσα να κλαις και να παραπονιέσαι, να μου μιλάς για τις επιθυμίες, τις αγάπες και τις έγνοιες σου. Σε ξέρω, σε νιώθω… Θα σου πω αυτό που είσαι πραγματικά Ανθρωπάκο γιατί πιστεύω στο λαμπρό σου μέλλον. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι σου ανήκει. Γι’ αυτό πρώτα απ’ όλα εξέτασε τον εαυτό σου. Δες τον όπως πραγματικά είναι και άκουσε αυτά που κανείς δεν τολμά να σου πει, ούτε οι ηγέτες σου ούτε οι εκπρόσωποί σου.

[…]

Περιφρονείς τον εαυτό σου Ανθρωπάκο. «Ποιος είμαι εγώ«, λες, «που μπορώ να έχω άποψη και να διεκδικώ τον κόσμο;» Δίκιο έχεις. Ποιος είσαι εσύ που έχεις την αξίωση να διαφεντεύεις τη ζωή σου.»

 

 

DSC_2310-01

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Google photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s